In Copyright Notice is in elk nummer aandacht voor een groot of klein interessant onderwerp waarover een debat wordt gevoerd. De verschillende meningen worden op een rijtje gezet, zodat u weet wat er speelt en u uw eigen mening kunt vormen. U mag natuurlijk ook reageren (m.groen@nuv.nl). Als daar aanleiding toe is, komen wij in een volgend nummer van Copyright Notice terug op de actuele stand van zaken en nieuwe standpunten en reacties.
Het nieuwe debat gaat over de pro’s en contra’s van de toepassing van ACAP, zoals naar voren gekomen voor, tijdens en na de NUV-bijeenkomst ‘Webcontent: te mooi om weg te geven’ van 26 maart 2008.

ACAP, waarom (niet)?

Onbekend maakt onbemind
ACAP is nog een relatief nieuw fenomeen, waarover in de media nog niet veel is gepubliceerd. Logisch dus dat veel uitgevers op dit moment de details, de voordelen en de nadelen (voor uitgevers én voor zoekmachines) van ACAP nog niet exact kennen. Onbekendheid kan leiden tot weerstand en afwijzing, misschien op foutieve veronderstellingen. Wij laten de verschillende meningen de revue passeren.

Nu al meedoen of nog maar even afwachten?
ACAP biedt uitgeverijen een instrument waarmee zijzelf de regie kunnen voeren over de plaats waar en de manier waarop derden omgaan met de content van hun websites. De drie grootste zoekmachines (Google, Amazon, MSN) zijn nog niet van plan het ACAP-protocol op te volgen. Het toepassen van ACAP heeft op dit moment dus nog geen praktisch effect.
Waarom zouden uitgevers ACAP omarmen, als de belangrijkste zoekmachines nog niet zijn aangesloten?
Het ACAP-projectteam erkent dat invoering nog geen onmiddellijk praktisch effect heeft. ACAP is wel uitvoerig getest in samenwerking met een kleinere Franse zoekmachine (‘Exalead’). Met de andere grote partijen vindt al geruime tijd intensief overleg plaats, maar zij nemen nog een afwachtende houding aan. ACAP kan ertoe leiden dat minder informatie beschikbaar komt of het doorzoeken gecompliceerder en dus trager wordt. De drie grote zoekmachines wachten dus af wat in de praktijk het draagvlak voor ACAP zal zijn. ACAP blijft voortdurend in constructief overleg en hoopt ondertussen dat zoveel uitgevers ACAP omarmen dat zelfs Google dit signaal niet meer kan negeren. Het politieke signaal dat uitgevers afgeven door zich al aan te sluiten bij ACAP, moet volgens de initiatiefnemers niet worden onderschat. Sceptici geloven niet dat uitgevers in staat zijn een front te vormen tegen Google c.s. Zolang Google er niet aan wil, heeft het volgens deze uitgevers ook nog geen zin hier tijd en energie in te steken.

ACAP: nieuw instrument of ouderwetse rechtenbescherming?
De afscherming van websites voor zoekmachines wordt door een aantal uitgevers betiteld als defensief en achterhaald. In de paneldiscussie verwoordde Joachim Driessen, algemeen directeur Malmberg , deze gevoelens. Een uitgever die content zelf gratis beschikbaar maakt, moet vervolgens niet opkijken als die content ontsloten wordt via andere wegen. Die uitgever kan er altijd voor kiezen die informatie besloten te maken en deze alleen aan te bieden aan betalende bezoekers. Zonder nog veel van ACAP te weten, was zijn primaire reactie dan ook dat ACAP doet denken aan de ouderwetse, achterhaalde manier van rechtenbescherming van de muziekindustrie. Driessen kreeg daarin bijval van René van Rijckevorsel, adjunct-hoofdredacteur van Elsevier. Elsevier heeft er bewust voor gekozen de ’echt waardevolle’ content uit het weekblad Elsevier achter gesloten deuren te plaatsen, zodat deze alleen toegankelijk is voor (betalende) abonnees. Het nieuws op de website geven zij daarbij bewust vrij en is ook niet hun core business. Dat mag iedereen gebruiken, zolang er maar bronvermelding plaatsvindt.
De voorstanders van ACAP zijn ervan overtuigd dat grip houden op wat er met de content gebeurt en vertrouwen dat met die content op zorgvuldige wijze wordt omgegaan tegen de voorwaarden van de uitgever, er juist toe kunnen leiden dat er meer content van betere kwaliteit beschikbaar komt. Dit beaamde in de paneldiscussie Nineke van Dalen, secretaris van de Groep Uitgevers voor Vak en Wetenschap van het NUV. Zij stelt dat zoekmachines nu het evenwicht kunnen verstoren tussen de advertentie- en de lezersmarkt. Traffic naar websites is en blijft van groot belang, maar dat betekent nog niet dat alles onbeperkt beschikbaar moet zijn via zoekmachines. Het gevaar bestaat dan dat content een eigen leven gaat leiden. Differentiatie van content via ACAP verstoort die traffic niet en kan zelfs tot extra marketingmogelijkheden leiden. Bovendien schept een gezonde advertentiemarkt uiteindelijk weer ruimte voor innovatie. Uiteindelijk is volgens haar zowel de uitgever als de gebruiker gebaat.
Kees Spaan, NDP-voorzitter, is het hiermee volledig eens. Hij wijst erop dat door de zoekmachines iedereen er met het nieuws vandoor gaat, terwijl de uitgever met de kosten van een professionele redactie blijft zitten. Daarmee wordt de kwaliteit van die nieuwsvoorziening in gevaar gebracht. Marktpartijen en ook de overheid zouden zich iets moeten aantrekken van deze inbreuk op de ‘zakelijke ethiek’. ACAP zou volgens Spaan in ieder geval een bijdrage kunnen leveren aan de bescherming van investeringen van dagbladuitgeverijen.

ACAP verstoort traffic en daar zijn uitgevers niet bij gebaat
Dat was ook de primaire reactie van Auke Visser, CEO van Sanoma’s Men’s Magazines, die de toegevoegde waarde van ACAP nog niet inzag, hoewel hij toegaf nog niet tot in detail op de hoogte te zijn van ACAP. Content op de websites van Sanoma’s Men’s Magazines is gratis. Hoewel Sanoma’s Men’s Magazines het wel heeft geprobeerd, zijn consumenten niet bereid gebleken te betalen voor content op websites. Alleen de advertenties op de sites leveren daardoor op dit moment inkomsten op. Om die advertentie-inkomsten te handhaven, is het noodzakelijk dat er voldoende traffic op de websites wordt gegenereerd. Het maakt Visser dan niet zoveel uit hoe, áls de bezoeker er maar terechtkomt. Volgens Visser is de content ook eigenlijk alleen aantrekkelijk in de vormgeving van het tijdschrift, met het juiste sfeerbeeld. De inhoud van de tekst op zichzelf maakt nog geen tijdschrift en daarom is vergaande bescherming niet nodig. In de praktijk blijkt 50-60% van de traffic afkomstig te zijn van zoekmachines en Visser zou graag zien dat dit percentage juist toeneemt. Kortom, zoekmachines vormen volgens Visser geen bedreiging, maar juist een kans.
De uitgevers die aan de pilots hebben deelgenomen, wijzen erop dat alle gradaties van bescherming van content mogelijk zijn, ook het volledig vrijstellen voor zoekmachines. ACAP maakt uitgeverijen mogelijk om hun websites zo te coderen dat deze aansluiten bij het businessmodel van de uitgeverij. Waarom zou een uitgever toch een zeer minimale toepassing van ACAP overwegen, als hij toch alles toestaat? Wellicht wil hij in de toekomst invloed uitoefenen op de wijze waarop de informatie gepresenteerd wordt. Jaap van der Linden, uitgeefmanager ANWB-Media, toonde zich in het panel ook in dit verband positief over ACAP. Hij vertelt dat er bij de ANWB regelmatig discussies zijn over content die op basis van een licentie van een derde wordt geplaatst. Een te ruime beschikbaarheid van content via zoekmachines levert nog wel eens claims op van die derde. Door middel van ACAP-codering zou de ANWB dit soort claims kunnen voorkomen, en in ieder geval aantonen dat hij zijn verantwoordelijkheid jegens de auteur of licentiegever heeft genomen. Van der Linden oppert dat ACAP in de toekomst wereldwijd best eens als eis gesteld zou kunnen gaan worden door leveranciers van content, bijvoorbeeld in leveringsvoorwaarden. Voor de grote hoeveelheid openbare content die de ANWB feitelijk voorbestemt om te worden hergebruikt, zal ACAP vermoedelijk weinig worden toegepast. ACAP kan uitgeverijen ook helpen om de verantwoordelijkheid jegens auteurs goed in te vullen.

Wat gaat u doen?