Vervangen vast personeel door freelancers – de spelregels

Vorig artikel Volgend artikel
05-08-2013

In de huidige economische omstandigheden nemen werkgevers soms het besluit om werknemers in loondienst te vervangen door freelancers. Dit is niet zonder meer toegestaan, vooral niet als het werkaanbod op zichzelf niet vermindert. Er gelden strikte spelregels.

De uitvoeringsinstructie van UWV Werkbedrijf, genaamd Ontslagprocedure UWV Werkbedrijf Beleidsregels en regelgeving is hierbij van belang. Hoofdstuk 7 heeft betrekking op een ontslagaanvraag die is gebaseerd op bedrijfseconomische omstandigheden, bijvoorbeeld organisatorische veranderingen. Dit hoofdstuk is onlangs gewijzigd.

Bij ontslag op bedrijfseconomische gronden moet de werkgever een wettelijk vastgelegde volgorde aanhouden: het afspiegelingsbeginsel. In die volgorde waren ZZP’ers of freelancers tot voor kort niet meegenomen. Dit leidde tot onduidelijkheid en tot uiteenlopende uitspraken door de diverse regionale ontslagadviescommissies. Regelmatig, maar niet altijd, werden ZZP’ers daardoor meegenomen in de flexibele schil waarvan de onderneming als eerste afscheid moet nemen.

Een belangrijke wijziging van de instructie van UWV Werkbedrijf zit in het feit dat ZZP’ers nu uitdrukkelijk buiten de ontslagvolgorde zijn geplaatst. Voor hen geldt een apart toetsingskader. De nieuwe toetsingscriteria voor het uitbesteden van werk aan ZZP’ers zijn:

  • echte zelfstandigheid, aan te tonen met een VAR-WUO;
  • VAR-WUO is afgegeven voor dezelfde werkzaamheden;
  • ZZP’er is ondernemer in fiscale zin;
  • inschrijiving bij de KvK;
  • inzet van ZZP’ers mag niet alleen zijn om werknemerschap te vermijden;
  • werkgever moet aantonen dat uitbesteding van het werk gebeurt in het kader van doelmatige bedrijfsvoering en leidt tot verval van arbeidsplaatsen;
  • let op: het mag niet gaan om een werknemer die voorafgaand aan de ontslagaanvraag een aanbod is gedaan om als ZZP’er terug te komen.

Werkgevers hebben weliswaar een behoorlijke mate van beleidsvrijheid bij het organiseren van hun onderneming, maar onbegrensd is die dus zeker niet. Wanneer maatregelen worden genomen die leiden tot verlies van arbeidsplaatsen moet de werkgever dit steeds goed motiveren. Dit geldt temeer wanneer er nog veel werk te doen is, maar er desondanks voor wordt gekozen dit werk voortaan door zelfstandigen te laten uitvoeren. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij wisselend werkaanbod. Dat moet de werkgever dan goed onderbouwen in de ontslagaanvraag.

De eis dat het niet mag gaan om een werknemer die voorafgaand aan de ontslagaanvraag een ‘baan als zelfstandige’ is aangeboden is een fikse beperking die in de praktijk zeer belemmerend kan werken; het is nu eenmaal prettiger om met ingewerkte en betrouwbaar gebleken krachten samen te werken. Toch is het voor werkgevers verstandiger om anderen te vragen als zzp’er of te wachten met het aanbod tot een periode na de ontslagaanvraag.

Een uitgebreider artikel over dit onderwerp staat in het mei nummer van het Tijdschrift Recht en Arbeid TRA (Kluwer).

Onderwerpen
    sluiten