Inleiding

Auteursrecht stelt auteurs en uitgevers in staat om werken op de markt te brengen, want het regelt de voorwaarden en grenzen voor hoe die werken kunnen worden gebruikt. Door het auteursrecht kunnen auteurs en uitgevers investeren in nieuwe werken en innovatie. Auteursrecht is een breed onderwerp en omvat bijvoorbeeld de bescherming van werken, piraterijbestrijding, de relatie met auteurs en collectief beheer.

Standpunt

Uitgeverijen hebben groot belang bij een sterk auteursrecht. Het is dan ook een van de belangrijkste aandachtsgebieden waar het NUV zich sterk voor maakt. Het Nederlandse auteursrechtstelsel heeft bewezen flexibel te zijn en zich aan te passen aan technologische ontwikkelingen. Zelfregulering is een effectief instrument om flexibel in te spelen op marktontwikkelingen.

Auteurscontractenrecht

Het wetsvoorstel auteurscontractenrecht is per 1 juli 2015 in werking getreden. Daarmee is de contractuele positie van makers die niet in loondienst zijn (zoals auteurs, freelance journalisten en fotografen) ten opzichte van exploitanten (zoals uitgevers) op een aantal gebieden gewijzigd en vastgelegd in de Auteurswet.

Lees meer over de veranderingen

Modellen en regelingen

Het NUV heeft in de loop der jaren verschillende regelingen, overeenkomsten, voorbeeldcontracten, checklists en andere praktische informatie over auteursrecht opgesteld.

Een overzicht van alle modellen en regelingen

Veelgestelde vragen

  • Welke afspraken bestaan omtrent toegankelijke lectuur voor leesgehandicapten?

    De Auteurswet kent een exceptie ten behoeve van gebruikers met een leesbeperking. In een regeling tussen het NUV, Dedicon en KB wordt concreet vastgelegd hoe invulling wordt gegeven aan deze exceptie. De regeling is te vinden op deze pagina, onder het kopje ‘Bibliotheken’.

    Deze samenwerking tussen uitgevers en bibliotheken is een zeer goed werkende vorm van zelfregulering: Nederland geldt als internationale koploper op het vlak van blindenleesvoorziening. De regeling kent een lange geschiedenis: sinds 1985 bestaan al afspraken tussen het NUV en de toenmalige blindenbibliotheken over het toegankelijk maken van literatuur.

  • Hoe bescherm ik een boektitel?

    Erkenning van auteursrecht op een enkel woord is niet ondenkbaar. Het zal dan moeten gaan om een originele titel of spellingswijze (bijvoorbeeld ‘vurrukkulluk’ van Remco Campert). Titels die op zichzelf als ‘origineel’ bestempeld kunnen worden, genieten dan ook in beginsel auteursrechtelijke bescherming. Voor de meeste titels zal deze bescherming niet gelden.

    Verder kan in sommige gevallen worden gedacht aan het merkenrecht. Via een merkenbureau zijn merken te beschermen die geschikt zijn om de waren (producten) of diensten van een onderneming te onderscheiden. Denk bijvoorbeeld aan een woord, logo, kleur, klank of vorm. Veel boektitels hebben – in tegenstelling tot de naam van een boekenserie of karakters – echter geen onderscheid vermogen.

    Ten slotte kan bijvoorbeeld het creëren van nodeloze verwarring onrechtmatig zijn. Het aantonen dat hiervan sprake is, is echter in de praktijk echter vaak niet eenvoudig.

  • Hoe vindt de verdeling van collectieve gelden plaats?

    Wanneer een bibliotheek een boek uitleent, hebben de rechthebbenden op dat werk recht op een vergoeding. Het uitgeversdeel van deze leenrechtvergoeding wordt uitgekeerd via Stichting PRO. Stichting PRO verdeelt ook zogenaamde ‘readergelden’. Dit zijn gelden die voortvloeien uit overeenkomsten met onderwijsinstellingen. Daarnaast keert Stichting PRO de gelden uit die voortvloeien uit regelingen met knipseldiensten.

    Gelden die voortvloeien uit reprorecht worden aan uitgevers uitgekeerd via de Stichting Reprorecht.

  • Is bij heruitgave van een bestaand werk een nieuw contract nodig?

    Om bestaande werken opnieuw te mogen uitbrengen moet dit ofwel vooraf geregeld zijn in het auteurscontract, ofwel alsnog met de auteur worden overeengekomen.

    Het is verstandig om in uitgaven een bepaling op te nemen voor de mogelijkheid van een herdruk, waarbij zo nodig enkele aanvullende afspraken kunnen worden gemaakt (zoals schriftelijke bevestiging).

  • Wat is een redelijke vergoeding na plaatsing van een foto zonder toestemming?

    Het uitgangspunt voor de uitgever is het bedrag dat aan de fotograaf zou zijn betaald als hij wel van tevoren zijn toestemming had gegeven voor de plaatsing. De fotograaf zal inzetten op zijn gebruikelijke tarief, soms verhoogd met een toeslag. In dat geval is het goed om aan te geven dat er geen wettelijke grondslag bestaat voor het opleggen van een dergelijke verhoging.

    Naast de licentievergoeding wordt soms een vergoeding gevorderd voor het niet opnemen van een naamsvermelding. In principe kan een dergelijke vergoeding wel redelijk zijn.

  • Wanneer moet ik een copyrightsymbool (©) vermelden?

    Het opnemen van een auteursrechtvoorbehoud in een uitgave is aan te raden om duidelijk te maken dat een werk auteursrechtelijk is beschermd en wie de rechten op het werk bezit. Een dergelijke auteursrechtvermelding (‘copyright notice’) is geen voorwaarde voor auteursrechtelijke bescherming. De vermelding heeft een waarschuwings- en informatiefunctie. Daarnaast heeft een voorbehoud een functie met het oog op de nieuwsexceptie in de Auteurswet.

  • Wat zijn persoonlijkheidsrechten?

    De auteur van een werk heeft naast een materieel belang bij de exploitatie van zijn werk ook ideële belangen, die voortvloeien uit de nauwe band tussen de maker en zijn werk. Deze belangen worden beschermd door de persoonlijkheidsrechten, ook wel aangeduid als morele rechten. Zelfs indien een maker zijn auteursrecht volledig heeft overgedragen aan een uitgever, behoudt hij deze persoonlijkheidsrechten.

    De Auteurswet (artikel 25) kent aan de maker expliciet vier persoonlijkheidsrechten toe:

    1. Recht op verzet tegen openbaarmaking zonder naamsvermelding, zolang dat redelijk is.
    2. Recht op verzet tegen wijzigingen in de naamsvermelding.
    3. Recht op verzet tegen andere wijzigingen in het werk, zolang verzet tegen die wijzigingen redelijk is.
    4. Recht op verzet tegen misvorming, verminking of andere aantasting van het werk waardoor nadeel zou kunnen worden aangebracht aan de eer of goede naam van de maker.

    Van een beperkt aantal van deze rechten kan de maker eventueel afstand doen.

    Overdracht van morele rechten is in principe niet mogelijk. Een uitzondering hierop vormt de mogelijkheid van overdracht na het overlijden van de maker. Hiervoor is wel vereist dat dit is geregeld in het testament van de maker.

Meer veelgestelde vragen

Contactpersoon

Michiel Kramer, Hoofd vaksecretariaat Economische en Juridische Zaken NUV. Aandachtsgebieden: auteursrecht, mededingingsrecht, Wet op de vaste boekenprijs.

Michiel Kramer
Hoofd vaksecretariaat Economische en Juridische Zakenm.kramer@nuv.nl020 - 43 09 150

Voornaamste aandachtsgebieden

auteursrecht, mededingingsrecht, Wet op de vaste boekenprijs

Niet gevonden wat u zocht?

Zoek in dit onderwerp
Onderwerpen
    sluiten